خوش‌گذرانى و هوس‌بازىهاى دولت مردان فاسد بشوند . حكومت‌ها به عياشى گرفتار بودند ، به همين دليل در تمام موارد ، استبدادى عمل مىكردند ، يعنى عامل عمده در برابر فرهنگ اسلامى ، بىسوادى مبلغين و استبداد حكومت‌ها بوده است ، اين هردو سبب گرديد كه فرهنگ اسلامى درست تبليغ نشود و مردم از فرهنگ اسلامى خود دور بمانند . ندانم كارىهاى ملاها ما بايد اعتراف كنيم كه در جوامع اسلامى ، خصوصاً در كشور افغانستان ، افراط كارىها و ندانم كارىهاى ملا صاحبان ضررهاى زيادى را براى مسلمين بجاى گذاشته است . ملاهاى بىسواد مراكز علمى فرهنگى را در اختيار خود گرفته بودند و مجال تبليغ براى علماى بزرگ وجود نداشت . ما در هر دوره و زمان علماى بزرگ داشتيم ؛ ولى متأسفانه زمينه تبليغات براى آنان فراهم نشد ، مراكز فرهنگى به‌دست ملاهايى بود كه نه چيزى را بلد بودند و نه غرور و تكبرشان اجازه مىداد كه زمينه تبليغ را براى علماى بزرگ فراهم نمايند . حكومت‌هاى وقت اصلًا راضى نبودند كه علماى جيد كشور در منابر و مساجد حضور پيدا كنند و براى مردم فرهنگ اسلامى را تبيين نمايند ، لذا زمينه سوء استفاده براى ملاهاى كم علم و بىسواد فراهم مىشد ، استبداد و عياشى حكومت‌ها ، بىسوادى و غرور ملاها ، دو عاملى است كه نگذاشت فرهنگ اصيل اسلامى در افغانسان تبليغ شود . شيطنت عليه دين در شرايط كنونى يك مقدار آزادى بيان وجود دارد ، علماء مىتوانند مطالب مهم و ضرورى را براى مردم بيان نمايند ؛ ولى متأسفانه در مقابل ، شيطنت‌ها و